فصل شکوفایی

• برگ و بار: میوه، نتیجه و حاصل؛ باغ: وطن.
• «دیروز» و «امروز» قیدند.
• «دوست» منادا و «ای» نشانهٔ نداست؛ فعلِ جملهٔ ندایی به قرینهٔ معنوی حذف شده است.
• «غم» نهاد و «برگ و بار» مفعول است.
• «بوی بهار من» گروه نهادی و دارای دو ترکیب اضافی است؛ «من» وابستهٔ وابسته و مضاف‌الیه و «تو» معطوف به مضاف‌الیه است.
• «اگر» حرف ربط و پیوند وابسته‌ساز است.
• «واو» در «من و تو» حرف عطف است.

• «سوختن برگ و بار»: کنایه از نابودی داشته‌ها و حاصل تلاش.
• «باغ»: استعاره و نماد ایران و وطن.
• «دیروز / امروز»: تضاد؛ «دیروز» مجاز از پیش از انقلاب و «امروز» مجاز از پس از انقلاب است.
• «برگ و بار»: استعاره از امیدها و آرزوها.
• «بهار»: استعاره و نماد آزادی و پیروزی.
• «من و تو»: مجاز از همهٔ مردم.
• «بوی بهار می‌آید»: کنایه از آشکارشدن نشانه‌های آزادی و رسیدن به آرزو.

شاعر نابودی‌ها و دشواری‌های گذشته را در برابر امید و آزادیِ امروز قرار می‌دهد.

• برزخ: فاصلهٔ میان دو چیز و نیز فاصلهٔ دنیا و آخرت؛ «برزخ سرد» دوران نومیدی و خفقان است.
• «آن برزخ سرد» گروه متممی و دارای دو ترکیب وصفی است.
• «کوچه‌های غم» گروه متممی و ترکیب اضافی و «درد» معطوف است.
• «چه» مفعول است.
• «چشمان تار من» گروه نهادی است؛ «تو» معطوف به مضاف‌الیه است.
• «واو» در «غم و درد» و «من و تو» حرف عطف است.

• «برزخ سرد»: استعاره و نماد روزگار پیش از انقلاب.
• «سرد»: ایهام؛ مقابل گرم و نیز افسرده و بی‌روح.
• «شب»: نماد خفقان و ستم.
• «چشم»: مجاز از وجود انسان و «کوچه»: مجاز از شهر و کشور.
• «تار»: ایهام تناسب؛ کم‌نور و نیز تیره و تاریک، متناسب با شب.
• مصراع دوم پرسش انکاری و شیوهٔ بلاغی دارد.
• «کوچه‌های غم و درد»: اضافهٔ تشبیهی.

شاعر روزگار پیش از انقلاب را برزخی سرد و آکنده از تاریکی، اندوه و ستم می‌داند.

• غربت: دوری از وطن؛ «غربت باغ» یعنی دوری از وطن.
• «دیروز» و «امروز» قیدند.
• «چمن» وابستهٔ وابسته، «خورشید» نهاد و «آیینه‌دار» صفت فاعلی و مسند است.
• «تو» معطوف به مضاف‌الیه است.
• در مصراع دوم، فعل «است» به قرینهٔ معنوی حذف شده است.

• «دیروز» مجاز از پیش از انقلاب و «امروز» مجاز از پس از انقلاب است.
• «باغ» و «چمن» استعاره و نماد وطن و جامعه‌اند.
• «غربت باغ»: اضافهٔ استعاری و تشخیص.
• «یک چمن داغ»: کنایه از شهادت جوانان وطن.
• «آیینه‌دار بودن»: کنایه از راهبری و نشان‌دادن آیندهٔ روشن.
• «خورشید»: استعاره از امام خمینی یا امید و آزادی و دارای تشخیص است.
• «داغ»: ایهام تناسب؛ نشانهٔ سوگ و نیز گرم و سوزان، متناسب با خورشید.

شاعر تنهایی و سوگ گذشته را با روشنایی، رهبری و امیدِ پس از انقلاب مقایسه می‌کند.

• «غرق غبار» گروه مسندی و ترکیب اضافی است؛ «غربت» معطوف به مضاف‌الیه است.
• «صد جویبار» گروه نهادی و «است» فعل اسنادی است.
• «اینجا» قید و «در انتظار من و تو» گروه مسندی است.

• «غرق غبار بودن»: کنایه از نهایت گرفتاری.
• «غبار»: نماد تیرگی و کهنگی و «غربت»: نماد ظلم.
• «باران»: استعاره از پاکی و آزادی.
• «جویبار»: استعاره و نماد آزادی‌خواهان و انقلابیون؛ انتظارکشیدن آن تشخیص است.
• «صد»: مجاز از تعداد بسیار.
• «غبار / باران»: تضاد.

شاعر مخاطب را از فضای تیره و ستم‌زده به سوی پاکی، آزادی و همراهی با انقلابیون فرامی‌خواند.

• فصل: دوران، زمان، نوبت و نیز بخش کتاب؛ در این بیت به معنی دوران انقلاب است.
• «این فصل» گروه نهادی است؛ «فصل» دوم و «فصل شکوفایی ما» مسندند.
• «تو» معطوف به مضاف‌الیه و «شکوفایی» وابستهٔ وابسته و مضاف‌الیه است.
• «برخیز» فعل امر است.

• «فصل»: مجاز و نماد دوران انقلاب و دارای ایهام تناسب با خواندن است.
• «شکوفایی»: اضافهٔ استعاری و کنایه از رشد و آشکارشدن استعدادها.
• «با گل بخوانیم»: تشخیص.
• «بهار»: استعاره و نماد امید و آزادی.
• تکرار «فصل»: واژه‌آرایی.

انقلاب، فصل مشترک مردم و زمان شکوفایی آنان است و شاعر همگان را به خواندن سرود پیروزی دعوت می‌کند.

• «این نسیم سحرخیز» گروه متممی است: «این» صفت اشاره، «نسیم» هسته و «سحرخیز» صفت است.
• «دوست» منادا و «ای» نشانهٔ نداست.
• «جان» مفعول، «باغ» متمم، «گل» نهاد و «یادگار» مسند است.
• «یادگار» دو تلفظی است و «یادگار من و تو» دو ترکیب اضافی دارد.

• «نسیم سحرخیز»: استعاره از جنبش‌های انقلابی و آزادی‌خواهانه و دارای تشخیص است.
• «جان سپردن»: کنایه از فداکاری و مرگ.
• «باغ»: استعاره از وطن.
• «گل»: استعاره و نماد انقلاب و آزادی.
• ماندن گل به‌عنوان یادگار، تشبیه دستاورد انقلاب به گل است.

شاعر به همراهی با نهضت آزادی دعوت می‌کند و ماندگاری نتیجهٔ فداکاری‌ها را نوید می‌دهد.

• بی‌تاب: بی‌صبر؛ بی‌قرار: ناآرام.
• «چون» حرف اضافه و «رود» متمم است؛ «امیدوار» مسند است.
• «م» در «امیدوارم»، «بی‌تابم» و «بی‌قرارم» نهاد است.
• «رود» و «دریا» متمم‌اند.
• «واو» در مصراع اول حرف ربط و «واو» در «من و تو» حرف عطف است.

• تشبیه شاعر به رود؛ رود همچنین استعاره از جریان انقلاب و نماد حرکت‌های انقلابی است.
• امیدوار، بی‌تاب و بی‌قرار بودن رود، تشخیص است.
• «بی‌قرار / قرار»: تضاد.
• «دریا»: نماد اتحاد و یکپارچگی مردم.
• «قرار»: ایهام؛ آرامش و محل وعده و جایگاه.

شاعر خود را چون رودی پویا و امیدوار می‌بیند که بی‌قرار رسیدن به دریای اتحاد مردم است.